OK
farhangohonar-ir


 آموزش سازدهنی

مقدمه (معرفی سازدهنی،تاریخچه و انواع آن)


سازدهنی به شکل امروزیاولین بار در سال 1821 توسط ف.بوشمان ساخته شد.البته به موازات آن از سر ریچارد ویت استون نیز به عنوان مخترع این ساز نام میبرند،که در سال 1829 ساز ساخته ی خود را ائولینا نامید.تا مدت ها این ساز مورد استفاده ی آماتورها و اغلب روستاییان بود،سپس به تدریج گسترش یافته و نظر حرفه ای ها را جلب نموده تا در کشورهای مختلف قبول عام یافت.شاید در ابتدا سازندگان اولیه ی آن نیز تصوری از این همه پیشرفت را نداشتند و شاید امروزه نیز برای کسانی که آشنایی مختصری درباره ی آن دارند باورکردنی نباشد که نوازندگان این ساز به حدی از ویرتوئوزیته رسیده اند که بسیاری از قطعات مشکل مانند کنسرتو ویلن های بزرگ را همراه با ارکستر و با یک سازدهنی کوچک در حدی عالی و غیر قابل تصور اجرا میکنند.همچنین ارکسترهای کوچک و بزرگی با ترکیبی از انواع سازدهنی در سراسر دنیا به وجود آمده اند و با اجراهای بی بدیل خود ثابت کرده اند که این ساز به ظاهر کوچک از چه پتانسیل بالایی هم در اجرای فیزیکی و هم در انتقال انواع احساسات موسیقایی برخوردار است و سازی که روزی به آن به عنوان اسباب بازی کودکان و سرگرمی بزرگسالان نگریسته میشد،امروزه در کمال اقتدار در کنار سازهای کلاسیک جهان عرض اندام میکند.

اما گذشته از قابلیت های حرفه ای،به خاطر برخی خصوصیات از جمله جثه ی کوچک ،محتاج نبودن به کوک،سهولت و جذابیت یادگیری در ابتدای کار ،قابلیت اجرا در مکانهای مختلف،صداهای متنوع و حتی ارکسترگونه و انطباق آن ها با انواع موسیقی های عامیانه و سرگرم کننده و نیز موسیقی ملل مختلف امروزه سازدهنی مورد اقبال عامه ی مردم قرار گرفته است.

سازدهنی انواع و مدل های بسیار زیادی دارد که در گام های مختلف ساخته شده و تعداد سوراخ های آنها و ترتیب چیده شدن نت ها روی آنان با یکدیگر متفاوتند که به طور کل به دو گروه تقسیم میشون


1.دیاتونیک       




2.کروماتیک





سازدهنی دیاتونیک

سازدهنی دیاتونیک دارای هفت نت اصلی موسیقی میباشد.در هر سازدهنی نسبت به سوراخهایی که دارد این هفت نت روی آنها چند بار تکرار میشوند.با سازدهنی های دیاتونیک نیم پرده ای کروماتیک را نمیتوان اجرا کرد.دو نوع سازدهنی دیاتونیک وجود دارد:
1.سازدهنی دیاتونیک:در سازدهنی دیاتونیک هر یک از سوراخهای آن دارای دو صدا(دو نت) میباشد،مثلاً در یک سوراخ نت do و re و در سوراخ بعدی نت me و fa و به همین صورت در هر یک از سوراخ های دیگر نیز دو نت وجود دارد.
2.سازدهنی دیاتونیک ترمولو:دارای دو ردیف سوراخ میباشد،یک ردیف در بالا و یک ردیف در پایین،مثلاً یک سازدهنی دیاتونیک ترمولو 24 نته ،دارای 24 جفت سوراخ میباشد که هر یک از سوراخهای بالا و پایین آن یک نت مشترک دارند که میتوان گاهی اوقات نت ها را بصورت تک صدا و گاهی اوقات بصورت جفت صدا نواخت که در حالت دوم نوعی ویبره در نت بوجود می آید.

سازدهنی کروماتیک

سازدهنی کروماتیک هم مانند دیاتونیک دارای هفت نت موسیقی میباشد،ولی نیم پرده های کروماتیک را نیز میتوان با آن نواخت .
سازدهنی کروماتیک به دو صورت میباشد:شاستی دار و بدون شاستی
سازدهنی ای برای آموزش مناسب تر است که در گام دو ماژور باشد و سه اکتاو و 24 سوراخ (هر سوراخ دارای یک نت) داشته باشد.

آموزش

همانند هر ساز دیگر،آموختن سازدهنی مشروط به یادگیری تئوری مقدماتی موسیقی است.این آشنایی شامل مفهوم نت ها،نام و محل آنها بر خطوط حامل ،مفهوم ریتم و الگوهای ریتمیک ،شناخت سکوتها و ... است.با وجود تمایل هنرجو به شروع نواختن در همان ابتدای جلسه ،شناخت پایه موسیقی از اهمیت زیادی برخوردار است و سهل انگاری در آن باعث ایجاد مشکل در روند آموختن ساز خواهد شد.بنابراین تاکید بر ضرورت یادگیری آنها و تشویق هنرجو به پیشروی مرحله به مرحله از نخستین وظایف مربی در این ساز است.

در همان جلسه اول و پس از آموزش تئوری مقدماتی ،طرز صحیح در دست گرفتن ساز آموزش داده میشود.طریقه صحیح در دست گرفتن ساز بسیار مهم است زیرا گرفتن صحیح ساز در دست باعث میشود که تکنیکهای نواختن را راحتتر و بهتر اجرا و صداهای متنوع و زیباتری اجرا نمود.

ساز راباید طوری در دست گرفت که صداهای بم از سمت چپ شروع و به سمت راست زیرتر شوند و شاستی سازدهنی در دست راست قرار گیرد.ابتدا با دو انگشت سبابه و شست دست چپ ،ساز را گرفته و سه انگشت دیگر را به صورت هلال و قوس پشت آن قرار میدهیم .کف دست و چهار انگشت دست راست نیز به صورت هلال روی سه انگشت دست چپ در پشت ساز قرار میگیرد.شست دست راست زیر سازدهنی و سمت راست میباشد .در این حالت تمام قسمت های دست ثابت میماند و فقط مچ دست راست میچرخد و دست را باز و بسته مینماید.

صدای سازدهنی یکی در میان توسط دم و بازدم نواخته میشود.ترتیب نت ها روی سازدهنی به صورت زیر است:


C  D  E  F  G  A  C  B

این ترتیب بر حسب تعداد سوراخهای سازدهنی میتواند چندین بار تکرار شود-برای مثال در سازدهنی کروماتیک 24 سوراخ سه بار تکرار میشود-در نتیجه نت های دو،می،سل توسط دمیدن (یا فوت کردن) و نت های ر،فا،لا و سی توسط بازدم (یا مکش کردن)نواخته میشوند.

هر کدام از نت ها باید به تنهایی چندین بار تمرین شود تا بدون هیچ ایرادی ،تمیز و واضح شنیده شوند.

مرحله بعدی یادگرفتن روش تنفس در سازدهنی است.روش تنفس در سازدهنی بسیار مهمم است ،زیرا اگر این کار به طور صحیح انجام نگیرد،مشکلاتی نظیر خستگی زود هنگام ،سخت شدن تنفس،مکث در آهنگ و به طور کل اختلال در نواختن ایجاد میشود.هنگام نواختن سازدهنی ،برای هواگیری میتوان همزمان با نت هایی که با بازدم نواخته میشوند از راه بینی آهسته هواگیری کرد.هم چنین برای خارج کردن هوا میتوان همزمان با نتهایی که با دم نواخته میشود از راه بینی آهسته هوا را خارج کرد به گونه ای که صدای آن نت به طور واضح شنیده شود.

پیش از نواختن نخستین قطعات لازم است اتودها یا تمریناتی جهت ساده سازی آنها انجام داد.انجام این اتودها میتواند چند جلسه اول ادامه داشته باشد و هر بار تمرینات دشوارتری پیش از اجرای هر آهنگ تمرین شود







اموزشگاه موسیقی کرج (فرهنگ و هنر)

در لیست بهترین اموزشگاه های موسیقی کرج